Je voorbereiden op wat niet is voor te bereiden

Gepost op: 2014-07-29

Een  vriend stuurde mij een intrigerende uitspraak van Picasso:

“Als je precies weet wat je maken wilt, waarom zou je het dan in vredesnaam nog maken?"

Ben ik bezig met 'maken' of met ‘creëren’? Het is het thema dat me bezig houdt, sinds ik bijna zeven jaar geleden vertrok uit de stad van de maakbaarheid: Rotterdam. Bij 'maken' trek ik vanuit een vastgesteld ontwerp lijnen naar de realisatie. Ik bestudeer dan meestal nerveus de handleiding. Ik leg overdreven ordelijk alle schroefjes en onbegrijpelijke houtjes met bijbehorende slimme tangetjes op een rijtje. Al snel bezig ik de meest creatieve krachttermen omdat ik (heb ík weer!) iets mis of naar totaal onbegrijpelijke plaatjes sta te turen. Als ‘maker’ heb ik een beheersingsprobleem en weinig bewegingsvrijheid. Als ‘creëerder’ heb ik dat allemaal niet. Wie creeert vraagt niet hoe het werkt. Er gebeurt iets anders maar wat? Hoe ontstaan de dingen in en om mij? Welke invloed heb ik er eigenlijk op? 

Bij de afronding van mijn theologiestudie onderzocht ik scheppingsverhalen in verschillende culturen. Het westers christelijke scheppingsmodel is lineair. Er is een duidelijk begin en einde. Er is een ‘architect’ die buiten het proces staat met een ontwerp. Er ligt een programma klaar en er zijn duidelijke uitvoeringsinstructies. In oosterse scheppingsverhalen en denkwijzen daarentegen, is er aandacht voor de cirkel van het bestaan. Het gaat juist fout als je teveel aan het resultaat hecht. Terwijl het westen sterk van intenties uitgaat, je leeft tenslotte maar één keer, is er in het oosten aandacht voor het niet-intentionele bewustzijn. Het gaat om openheid en loslaten, bedoelingen achterwege laten, juist daar ligt een grote creatieve bron.

In al die scheppingsverhalen komt ook de oerchaos veelvuldig terug. Dat blijkt een geheimzinnige kracht te zijn. Enerzijds staat het voor verval, anderzijds blijkt het een leven gevende substantie. In Genesis ‘zweeft’ Gods geest over dat oerwater. 'Zweven' heeft daar tevens een betekenis van strelen, broeden. In veel tradities heeft de duisternis een spirituele betekenis. Het is noodzakelijk voor het ontstaan van nieuwe schepping. Echt creëren is door de duisternis heengaan. Het is afdalen in jezelf, contact krijgen met de instinctieve kant van je psyche.

Creëren aan de Ripen hier in Nij Beets is voor mij en Elly een merkwaardige mengeling van intenties en intentieloosheid. Het is plannen maken en toch alert in het hier en nu staan. Transpiratie en inspiratie. In beweging komen terwijl het zich toch ontvouwt. Vaak is er een soort ‘heilige chaos’ bij de mensen die ik coach maar ook in onze eigen plannen. Juist als je het helemaal niet meer weet, en je je controle opgeeft, gebeurt er iets belangrijks.

Dan kan het zomaar zijn dat je hier naar buiten loopt. Op sommige avonden valt de wind hier weg. Er komt een grijze mist uit het weiland opzetten waarna de schapen geluidloos in een donzig wolkendek lopen. Zo’n ervaring moet je ondergaan zoals bij de tekenlessen in bepaalde tradities in Japan. Je moest alleen maar gaan zitten voor het bamboebosje dat je wilde tekenen. Dat kon uren duren. Net zolang zitten, kijken totdat je het bamboebosje werd. Wat daar tegenover mij staat, dat zit hier, ik ben bamboe. Wat er dan gebeurt, weet je niet. Creëren is je voorbereiden op wat niet is voor te bereiden. 


Ripen 11 9245 VG Nij Beets M 06 27 30 81 52 E info@rienvanderzeijden.nl W www.rienvanderzeijden.nl