Dit ben ik!

Gepost op: 2016-05-20

Alom maakt men zich zorgen over ‘polarisatie’. Het denken in tegenstellingen is attractief. We doen het allemaal. Vaak wordt een  tegenstelling uitvergroot om inzichtelijk te maken wat er op het spel staat zodat we goed kunnen kiezen. Wat we ons echter te weinig realiseren is dat ‘de polarisatiedynamiek’ die onze tijd zo kenmerkt, te maken heeft met ‘identiteitsdenken’. Deze term komt van de filosoof Bart Brandsma:

‘Als iemand moslims aanmerkt als een gevaar voor de nationale veiligheid, de vrijheid of onze welvaart, staat er een ander op die de moslim juist als een verrijking voor ons land en de cultuur wil zien. Met kwade of goede intenties, beide posities hangen zich de strop om de nek van het identiteitsdenken.’

Politici met een uitsluitingsdoelstelling hebben niets liever dan dat we over identiteiten spreken. Je kunt er de wereld overzichtelijk mee indelen. Het probleem is dat we er ook in dialoogkringen veel aan meedoen. We geloven in kleurrijke identiteiten. Voor een ‘ontmoeting’ op een studiedag of symposium zoeken we ‘een moslim’, ‘een hindoe’ of ‘een humanist’. Het denken in identiteiten geeft cognitief gemak. Je weet weer waar je staat. Dat diezelfde wereld ondertussen volledig aan het veranderen is schijnt niet tot ons door te dringen. De moslimwereld is heel divers. En ga eens met ‘een christen’ praten... , de levensbeschouwelijke diversiteit binnen ‘de kerk’ is ondertussen bijna even groot als daarbuiten.

De polarisatiedynamiek zorgt er vaak voor dat je wordt vereenzelvigd met het beeld dat er van jou ontstaan is. Dat dit een eigen leven gaat leiden is een eng verhaal waar de geschiedenis bol van staat. Maar, en hierin verschil ik misschien van Bart Brandsma, een ander kan natuurlijk helemaal niet jouw identiteit bepalen. Als dat gebeurt, gaat het over imago. Je identiteit komt van binnenuit, je imago is hoe jij wordt ervaren en hoe jij daar eventueel mee speelt naar de buitenwereld. Identiteit is het meest kostbare en meest persoonlijke van jou. Er ontstaat een krachtige lijn als identiteit en imago elkaar versterken. Er ontstaat een drama als jouw imago is losgekoppeld. Polarisatie ontneemt ons nu juist hierin alle ruimte! Het gaat alleen nog maar over imago’s. In de meeste debatten zien we ‘flat characters’, parodieën van onszelf en de ander die een schijnontmoeting arrangeren. Het leidt uiteindelijk tot desinteresse voor welk gesprek dan ook.

We moeten terug naar een gesprekscultuur zonder haast en kortademige standpunten. Voor je zit niet een moslim, een TTIP-voorstander of Monsanto-aanklager.  Voor je zit een mens die vanuit wie hij is een kwetsbaar, voorlopig en open standpunt formuleert en daarmee niet wordt weggezet. Dat is de echte vrijheid van meningsuiting.


Ripen 11 9245 VG Nij Beets M 06 27 30 81 52 E info@rienvanderzeijden.nl W www.rienvanderzeijden.nl