De rechte lijn

Gepost op: 2017-07-10

‘De rechte lijn is goddeloos,’ zei de eigenzinnige architect en filosoof Friedensreich Hundertwasser. Als ik dit schrijf, kijk ik uit mijn raam naar het beeld dat me zo vertrouwd is geworden deze jaren: het strakke geometrisch patroon van weilanden en sloten. Wie terugkomend uit grillige onvoorspelbare oorden bij Schiphol uit de wolken neerdaalt en ons opgeruimde land als een groen dambord ziet liggen met zijn rechthoekige vlakken, kan gerust ademhalen. Hier is alles onder controle. Ik ben opgegroeid in de Wieringermeer, in de rechte lijn. Verdwalen was er onmogelijk. Van kinds af aan zag ik de strakke monotonie van het land, de rechte voren, de kaarsrechte lijn waarmee je naar het andere dorp fietste, hopend dat de wind van achteren kwam. De tulpen die ik moest koppen en rooien, stonden strak in het gelid, de kleuren gerangschikt. Alles soort bij soort. Het landschap was maakbaar en onderworpen aan onze productiedoelen. Je wist niet beter.

De natuur zelf kent geen rechte lijnen. De rechte lijn staat voor menselijk ingrijpen. En eerlijk gezegd, zonder dit ingrijpen zouden we hier al snel weer in een moeras zitten. Toch voel je allerwegen het onbehagen dat dit rechtgetrokken en drooggepompte land oproept. Journalist Jantien de Boer beschreef in de Leeuwarder Courant dat ze last had van landschapspijn. "Dat betekent voor mij een soort zeurend gevoel in je borst als je naar buiten gaat, als je door het land fietst. Een soort weemoed, maar dan scherper." De monotone kruiden-loze weilanden, sommigen noemen het groen asfalt, waar geen weidevogel meer durft te nestelen, roepen weerstand op. Maar is het probleem niet fundamenteler? Begint het eigenlijk niet bij onze innerlijke ‘biodiversiteit’? Hoeveel ‘afwijking’ tolereren we tegenwoordig nog? Op allerlei terreinen in onze samenleving zien we angst voor het vreemde, controledwang, het scheiden van bokken en schapen, een roep om grenzen. De rechte lijn domineert.  

Maar het kan ook anders! Dit weekend maakten we een prachtige ‘event’ mee. Ontwakend Landschap. Dat begon met een (h)eerlijke maaltijd aan lange tafels in de koeienstal van Sjoerd Miedema in Haskerdijken. Daarna keken we op zijn weiland in een grote tent naar ‘Koning van het grasland’, een theaterstuk over de dilemma’s van moderne boeren en over het verdwijnen van de Grutto. In kleine tentjes bleven we slapen in een naburig natuurgebied om de volgende ochtend om vijf uur gewekt te worden door een dieprode zon boven de kim. Naast de vogelgeluiden klonk er zachte muziek. Janna zat op een eenzaam stoeltje gedichten te declameren. Toen ik mijn hoofd uit de tent stak, ontwaarde ik Sjoerd in een wit overhemd op een zwart paard, galopperend door de sliertige ochtendnevel. Midden in dit eenzame weiland stond een ontbijttafel klaar. Een ‘gekke’ boer in Friesland dus en dat is best een unicum. We ontwaakten in een droom. Een droom van boeren die het anders willen doen, die uit de rechtlijnige klem van banken en wereldmarkt willen stappen, meer biologisch willen worden, die op hun eigen geweten durven te koersen. Boeren die durven te dwalen, te mislukken, opnieuw te beginnen. Die de rechte lijnen van de excel-fetisjisten trotseren. Daaromheen verzamelen zich weer andere ambachtslieden, dichters, jonge ondernemers die de handen ineen slaan. Nieuwe bondgenoten worden gemaakt.

Nu ik nog. Ik, de consument die weinig bewust zijn melkpakken koopt. Het wordt tijd om die rechte weg te verlaten.

Rien


Ripen 11 9245 VG Nij Beets M 06 27 30 81 52 E info@rienvanderzeijden.nl W www.rienvanderzeijden.nl