Wennen aan het donker

Gepost op: 2017-10-12

Hij kijkt belangstellend om zich heen en bestudeert de boekenkast. Ik overhandig hem de koffie. We kennen elkaar nog maar kort. Lang genoeg om te weten dat we door gaan met elkaar. Op mijn vraag hoe het gaat, begint hij te vertellen. Zijn verhaal is duidelijk. Het is een verhaal met een plot. Het lijkt ergens aan te moeten voldoen. Een vraag, een opdracht buiten het hier en nu van dit gesprek… Ik word er onrustig van. Mijn aandacht wil ergens anders heen. Maar wie ben ik om te denken dat dit niet het verhaal is? Wat doet mijn aandacht eigenlijk met hem? Even later zwijgt hij en kijkt me verwachtingsvol aan. Ik kijk en zwijg terug.

In zijn boek ‘Aandacht’ vertelt Andries Baart over de trage wakende aandacht. Het is een aandacht die niet ‘verwerkt’ en conclusies trekt maar iets anders doet. ‘Aandacht moet iets ingewikkelds doen,’ zeg Baart. ‘Zij moet gestuurd en gericht worden, verzameld en scherp blijven en tegelijk moet zij zich openen voor het onverwachte, het ondoorgrondelijke.’ (Baart p.26).

Open voor het onverwachte…het ondoorgrondelijke. Mijn sturende aandacht lijkt een beetje op een zaklamp. Daarmee zie ik de dingen scherp in het donker. Ik kijk echter alleen in de beperkte lichtbundel van de zaklamp. Wie zegt dat ik me op dit onderwerp moet richten? Er zweeft nog zoveel rond in de donkerte van ons bewustzijn. De lichtbundel van onze aandacht verblindt ons, vervormt de omgeving als geheel. Kan ik niet beter even de zaklamp uitlaten?

Scholen hebben ons geleerd te focussen. Aandacht wordt in verband gebracht met concentratie, met oplossen. Ik kom, zie, analyseer en los op. Daarna verlaat ik het aandachtsterrein weer. Trage aandacht, zegt Baart, kan verwijlen en verglijden. Het is een genietende en scheppende aandacht. De ruimte wordt niet verkleind maar vergroot. Er ontstaat ruimte tussen jou en mij. Ze creëert innerlijke ruimte in mezelf. Ik kan er nu pas echt zijn. Ik kom thuis bij mezelf, de ander, de kwestie… Het is aandacht die ontvangt en welkom heet, die de onrustige doener in mij tot staan brengt. Aandacht die niets wil, niet duwt en trekt.

Trage aandacht staat tegenover wat ik koloniserende aandacht zou noemen. Dat is aandacht die mij bezet, iets van mij moet. Die aandacht neemt over en stuurt. Ze rent vooruit naar de plot, is erg met zichzelf bezig. Hoe meer betekenis ze vindt en hoe snediger haar vragen zijn, hoe blijer ze is met zichzelf. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat deze soort aandacht beter gedijt in onze tijd.

Veel van onze methodiekboeken leren ons aandacht op te brengen voor de hulpzoeker, de rouwende, de moeilijk bemiddelbare werkloze. Ze doet dat ‘niet met opgeschorte, gelijkmatige, verglijdende aandacht ….maar vooral met in het achterhoofd lijsten van aandachtspunten, vragen, vermoedens en interessen.’ (Baart 123).

Laten we het anders doen, onze zaklampen eens opzij leggen en leren te luisteren. Leeg. Niet-wetend. Wachtend. Laten we wennen aan het donker.

Rien

 

 


Ripen 11 9245 VG Nij Beets M 06 27 30 81 52 E info@rienvanderzeijden.nl W www.rienvanderzeijden.nl